Στρες, άγχος και παραδοσιακή κινεζική ιατρική

Όλοι μας κάποιες στιγμές στη ζωή μας μπορεί να νιώσουμε έντονη ανησυχία ή άγχος για μεγάλο χρονικό διάστημα.

Στην πραγματικότητα, το άγχος είναι μία φυσιολογική αντίδραση σε γεγονότα που συμβαίνουν στη ζωή μας.

Το στρες σε ένα μικρό βαθμό μπορεί να είναι βοηθητικό, ενώ κάθε οργανισμός της φύσης μπορεί να διαχειριστεί μια ποσότητα στρές. Μας κινητοποιεί, μας βάζει σε εγρήγορση – είμαστε πιο ενεργητικοί – και αυξάνει την ικανότητά μας να ανταποκρινόμαστε σε δύσκολες καταστάσεις. Όταν όμως οι στρεσογόνες καταστάσεις τελειώνουν, το σώμα πρέπει να ξαναγυρίσει στη φυσιολογική του πιο χαλαρή κατάσταση.

Τί γίνεται όμως στο σώμα όταν βρισκόμαστε σε αυτή την στρεσογόνο κατάσταση;

Το έντονο στρές ο οργανισμός το αντιλαμβάνεται ως απειλή και τότε πολύ μεγάλα ποσά ενέργειας διοχετεύονται για να αρχίσουμε να προσαρμοζόμαστε στις συνθήκες του εξωτερικού περιβάλλοντος. Έτσι απελευθερώνονται οι ορμόνες του στρές και ενεργοποιείται το σύστημα πάλης ή φυγής ή – αλλιώς – το συμπαθητικό νευρικό σύστημα για να αντιμετωπίσουμε την απειλή (η απειλή στην καθημερινότητά μας μπορεί να είναι ένα δύσκολο επαγγελματικό ραντεβού, μία προθεσμία κ.λπ).

Το εκπληκτικό είναι ότι εμείς οι άνθρωποι μπορούμε να ενεργοποιήσουμε την διαδικασία μόνο με τη σκέψη μας.

Τί σημαίνει αυτό; ότι ανάλογα με το τι σκεφτόμαστε μπορεί και μόνιμα να ζούμε σε αυτή την κατάσταση έχοντας μεγάλα ποσά ορμονών του στρες.

Είναι πλέον όμως αποδεδειγμένο ότι οι μακροχρόνιες επιπτώσεις των ορμονών αυτών κάνουν το σώμα να βγαίνει εκτός ισορροπίας, με αποτέλεσμα να εμφανίζει συμπτώματα ψυχολογικά ή σωματικά, όπως π.χ. αϋπνίες, αίσθημα κούρασης, εύκολο θυμό, στενοχώρια, συχνούς πονοκεφάλους, σφιγμένους μύες, αύξηση βάρους, αλλαγές στην όρεξη, προβλήματα πέψης κ.α.

Πώς μπορούμε όμως να βοηθηθούμε και να διαχειριστούμε αυτή την έντονη ανησυχία;

Από την οπτική της Παραδοσιακής Κινέζικης Ιατρικής η ανακούφιση θα έρθει προωθώντας την κίνηση του αίματος και της ζωτικής μας ενέργειας – Τσι (Qi) – στο σώμα.

Σύμφωνα με αυτήν την οπτική, η ενέργεια που συνήθως ρέει ομαλά στο σώμα μπορεί να κολλήσει ή να έρθει σε ανεπάρκεια εξαιτίας του έντονου άγχους. Αυτό μπορεί να οδηγήσει στα συμπτώματα που αναφέρθηκαν παραπάνω.

Ο κύριος στόχος της Κινέζικης Ιατρικής στην αντιμετώπιση του στρες είναι να διατηρεί τη ροή της ενέργειας και του αίματος, έτσι ώστε να κρατάει το σώμα σε ισορροπία. Ενδεικτικοί τρόποι αντιμετώπισης του άγχους είναι οι εξής:

ΒΕΛΟΝΙΣΜΟΣ

– Όταν η ενέργεια και το αίμα δεν ρέουν ομαλά στον κανάλι της καρδιάς, τότε το κυκλοφορικό σύστημα μπορεί να επηρεαστεί. Συμπτώματα που μπορεί να εμφανιστούν είναι: υψηλή αρτηριακή πίεση, αίσθημα παλμών, ανησυχία, ευερεθιστότητα, ανυπομονησία, πολύ ελαφρύς ή διακοπτόμενος ύπνος ή διαταραγμένος με έντονα όνειρα.

– Ο μεσημβρινός του ήπατος συνδέεται με τους μύες και τους τένοντες, με την ομαλή ροή συναισθημάτων και τον εμμηνορρυσιακό κύκλο στις γυναίκες . Εάν η ενέργειά του παρεμποδίζεται από το στρες, αυτό μπορεί να εκφραστεί στο σώμα ως σφιγμένοι μύες γενικά ή στον αυχένα, στους ώμους και την πλάτη. Το άτομο μπορεί να νιώθει κακόκεφο και μελαγχολικό, να θυμώνει εύκολα, να έχει συχνούς πονοκεφάλους, βάρος στο στήθος ή, όσον αφορά τις γυναίκες, ακανόνιστη έμμηνο ρύση και πόνους.

– Το στρες μπορεί να επηρεάσει το μεσημβρινό του σπλήνα, ο οποίος έχει άμεση σχέση με το πεπτικό. Αυτό θα είχε ως αποτέλεσμα συμπτώματα όπως φουσκώματα, δυσπεψία, αέρια, γαστροοισοφαγική παλινδρόμηση, διάρροια, κούραση και αίσθημα βάρους στο σώμα, αλλαγες στην όρεξη, συνεχές αναμάσημα σκέψεων.

– Τα νεφρά στην Παραδοσιακή Κινέζικη Ιατρική συνδέονται με το αναπαραγωγικό σύστημα και θεωρούνται η ”μπαταρία μας”. Όταν ο μεσημβρινός των νεφρών επηρεάζεται από το στρες, τότε οι μεν άντρες μπορεί να βιώνουν χαμηλή λίμπιντο και υπογονιμότητα, οι δε γυναίκες ακανόνιστη έμμηνο ρύση, μείωση ή και απουσία της. Λοιπά συμπτώματα είναι αίσθημα κρύου, συνεχής κούραση, πόνοι στη μέση και στα γόνατα και φόβοι.

Ο βελονισμός μπορεί να επαναφέρει τη ροή του αίματος και της ζωτικής ενέργειας στα κανάλια, έτσι ώστε να ανακουφιστεί το άτομο από πόνους, να χαλαρώσει και να αποσυμφορίσει την ένταση από το σώμα.

Όταν τα κανάλια ενέργειας είναι ανοιχτά, τότε η ζωτική μας ενέργεια ρέει, και τα συμπτώματα μπορούν να μειωθούν ή και να φύγουν. Το ατομο έτσι μπορεί να βιώσει σωματική ηρεμία, ψυχική ηρεμία και ευεξία, κατά συνέπεια καλύτερη ποιότητα ζωής.

ΔΙΑΤΡΟΦΗ

Ο Ιπποκράτης γνωρίζουμε ότι έλεγε: “Η τροφή σου να είναι το φάρμακό σου και το φάρμακό σου η τροφή σου”.

Υπάρχουν κάποια τρόφιμα που σύμφωνα με την Παραδοσιακή Κινέζικη Ιατρική βοηθούν στην ηρεμία του νευρικού συστήματος, στη βελτίωση του ύπνου και της συγκέντρωσης, στην τόνωση της βαθύτερης ενέργειας του οργανισμού και στην ηρεμία του πνεύματος Shen, που κατά την Κινέζικη φιλοσοφία πρέπει να μπορεί να μένει στην καρδιά για να μπορεί ο άνθρωπος να βιώνει ηρεμία.

Βέβαια το κάθε άτομο έχει διαφορετικές ανάγκες που θα πρέπει να λαμβάνονται υπόψη και είναι ωφέλιμο να συζητιούνται με τον κατάλληλο επαγγελματία.

Σε γενικές γραμμές τα τρόφιμα αυτά είναι:

– Τρόφιμα ολικής άλεσης (π.χ. Ρύζι, βρώμη κ.λπ.)
– Μανιτάρια
– Αυγά
– Σπόροι Τσία, μαύρο σουσάμι, σπόροι κολοκύθας, αμάρανθος, ξηροί καρποί
– Μούρα, λεμόνια, μπανάνες
– Λιπαρά ψάρια, όπως ρέγγα, σαρδέλα, σολωμός
– Χαμομήλι, δυόσμος, μέντα, βασιλικός άνηθος
– Γάλα κατσικίσιο, γιαούρτι (για όποιον είναι ανεκτά), βούτυρο Ghee
– Πράσινα λαχανικά.

Τρόφιμα και διατροφικές συνήθειες που καλό είναι να αποφεύγονται γιατί μπορεί να δημιουργήσουν ζέστη, αίσθημα βάρους στο σώμα, ένταση και έλλειψη συγκέντρωσης:

– Πάρα πολλά συστατικά σε ένα φαγητό ή πολλά διαφορετικά τρόφιμα σε ένα γεύμα. Χρειάζεται ένα κύριο φαγητό στο κάθε γεύμα
– Πολύ λιπαρά ή πικάντικα φαγητά
– Επεξεργασμένη ζάχαρη
– Αλκοόλ, καφές
– Φαγητό μετά τις 8.00 το βράδυ
– Μεγάλα βραδυνά γεύματα
– Επεξεργασμένα και τυποποιημένα τρόφιμα
– Κρύα φαγητά. Το φαγητό μας πρέπει να είναι ζεστό ή σε θερμοκρασία δωματίου
– Πίνουμε νερό σύμφωνα με τις ανάγκες του οργανισμού μας

ΧΑΛΑΡΩΣΗ – ΗΡΕΜΙΑ ΜΥΑΛΟΥ

Ένα σοφό ρητό λέει:
“Άν είσαι μελαγχολικός, ζεις στο παρελθόν.
Άν είσαι ανήσυχος, ζεις στο μέλλον.
Άν είσαι ήρεμος, ζεις στο παρόν”.

Το κλειδί για ηρεμία και καθαρότητα μυαλού είναι να μπορούμε να ερχόμαστε στο παρόν.

Σε αυτό καθοριστικό ρόλο μπορεί να έχει, όσο απλό και αν ακούγεται, η παρατήρηση της αναπνοής. Έστω και μια βαθιά εισπνοή – εκπνοή, μπορεί να μας επαναφέρει στο τώρα.

Αν δεν είμαστε συνηθισμένοι να καθόμαστε για διαλογισμό, τότε μέσα στη μέρα μπορούμε κάποιες φορές να θυμόμαστε να αναπνέουμε βαθιά, παρατηρώντας έστω και μία εισπνοή – εκπνοή ανά διαστήματα.

ΣΗΜΕΙΑ ΒΕΛΟΝΙΣΜΟΥ ΚΑΙ ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΓΙΑ ΗΡΕΜΙΑ

– Περικάρδιο 6 (Neiguan)
Από τα πολύ σημαντικά σημεία, 3 εκ. περίπου, πάνω από την πτυχή του καρπού εσωτερικά, ανάμεσα στους τένοντες.

Το σημείο αυτό έχει ευεργετική επίδραση στην περιοχή του στήθους. Η πίεση ή απαλά χτυπηματάκια πάνω σε αυτό, μας βοηθάει να ηρεμήσουμε και να χαλαρώσουμε.

Απαλό μασάζ στο εσωτερικό των καρπών, κοντά στην πτυχή του καρπού, γύρω από το Περικάρδιο 6. Εκεί υπάρχουν σημεία που αντιστοιχούν στην περιοχή του στήθους και επιδρούν ηρεμιστικά.

– Ανάμεσα στο στήθος, Ren 17
Το απαλό μασάζ σε αυτό το σημείο είναι ιδανικό για να ηρεμήσουμε όταν υπάρχει μπλοκάρισμα και βάρος στο στήθος, ενώ νιώθουμε φόβο και ένταση.

Επίσης χτυπηματάκια απαλά στο στέρνο πάνω-κάτω, από την κλείδα μέχρι πάνω από το στήθος. Αυτό μπορούμε να το κάνουμε χωρίς απαραίτητα να περιμένουμε να νιώσουμε ανησυχία ή άγχος.

Τα παραπάνω μπορούν να βοηθήσουν στο να ρέει η ενέργεια στην περιοχή, να “ανοίγει” η καρδιά, να φεύγει η ένταση και να μπορεί να έρθει η χαρά.